ورزش در برابر آلزايمر

ورزش کردن فوايد بسياري براي بدن انسان دارد و در اين ميان، مطالعات مختلف نشان داده اند که چگونه مي تواند در نقش يک پشتيبان قدرتمند براي عملکردهاي مغز نيز ظاهر شود.

مطالعات نشان داده اند که ورزش مي تواند تاثيري سودمندي بر پنج بيماري مزمن - بيماري قلبي، ورم مفاصل، فشار خون بالا، ديابت و چاقي - داشته باشد. اما يک بيماري مزمن ديگر نيز وجود دارد که ورزش مي تواند براي مقابله با آن به کار گرفته شود. اين بيماري را کمتر مد نظر قرار مي دهيم؛ در حقيقت، حتي دوست نداريم درباره آن فکر يا صحبت کنيم، اما بسياري از ما را تحت تاثير قرار مي دهد. اين بيماري را با نام آلزايمر مي شناسيم.

آلزايمر چيست؟

در ساده ترين حالت و همان گونه که بيشتر ما مي دانيم، آلزايمر يک بيماري مغزي است که اختلال و از بين رفتن حافظه افراد را موجب مي شود. اين که چرا چنين اتفاقي رخ مي دهد، هنوز به طور کامل روشن نشده است، اما پژوهشگران بر اين باورند که مکانيزم هاي خاصي در مغز رخ مي دهند که به زوال شناختي منجر مي شود.

بنابر داده هاي ارائه شده از سوي کلينيک مايو، دانشمندان معتقدند که بيماري آلزايمر، براي بيشتر افراد، به واسطه ترکيبي از عوامل ژنتيکي، محيطي و سبک زندگي شکل مي گيرد. اين عوامل به پيشرفت آلزايمر کمک مي کنند و همان گونه که تعداد بيشتري از سلول هاي مغز مي ميرند، اندازه اين اندام شروع به کوچک تر شدن مي کند. دو موردي که نشان دهنده بيماري آلزايمر هستند شامل پلاک هاي بتا آميلوئيد و توده هاي پروتئين تاو هستند.

پلاک هاي بتا آميلوئيد از کارکردي مشابه با پلاک هايي که مي توانند در شريان ها جمع شوند، گردش خون را مسدود سازند و به نارسايي قلبي يا حمله قلبي منجر مي شوند، برخوردار هستند. به همين ترتيب، تشکيل پلاک ها و جمع شدن آنها خارج از سلول هاي مغزي مي تواند موجب انسداد ارتباط بين نورون ها شود که اين شرايط به مرگ تدريجي سلول ها منجر مي شود.

توده هاي پروتئين تاو داخل سلول هاي مغزي شکل مي گيرند. يک سيستم حمل و نقل داخلي گردش مواد مغذي در سراسر نورون ها را انجام مي دهد تا از سلامت و عملکرد درست آنها اطمينان حاصل شود. عملکرد منظم و طبيعي اين شبکه حمل و نقل به پروتئيني به نام تاو بستگي دارد. در بيماري آلزايمر، اين رشته هاي پروتئين تاو در هم پيچيده و شبکه حمل و نقل را مسدود مي سازند که عدم دريافت مواد مغذي مورد نياز سلول ها براي ادامه حيات را به همراه دارد. نتيجه نهايي مرگ نوروني است.

پيشگيري از آلزايمر از طريق ورزش

اگرچه دانشمندان بي وقفه در تلاش براي يافتن درماني براي بيماري آلزايمر هستند، در حال حاضر، بهترين روش پيشگيري از آن محسوب مي شود. يکي از موثرترين اقداماتي که در اين مسير بايد مد نظر قرار بگيرد، ورزش است. اما شايد اين پرسش مطرح شود که چه ورزشي؟

پژوهش ها نشان مي دهند که فعاليت بدني استقامتي، چه در قالب دوچرخه سواري، شنا و يا حتي يک پياده روي طولاني مي تواند در به تاخير انداختن و پيشگيري از بروز آلزايمر موثر باشد. مغز از توانايي بازتوليد نورون هاي جديد و سالم برخوردار است و تصادفا، ناحيه اي در مغز که نورون هاي جديد مي توانند توسعه يابند، ساختاري به نام هيپوکامپ است که مسئول حافظه و يادگيري نيز محسوب مي شود.

پژوهش ها نشان داده اند که پديده نوروژنز هيپوکامپي، به عنوان مثال، ايجاد سلول هاي مغزي جديد، از طريق تمرينات هوازي تسهيل مي شود. در حقيقت، پژوهشگران فنلاندي از مقايسه تاثير تمرينات هوازي در برابر تمرينات با وزنه و تمرينات HIIT  دريافتند که تاثير تمرينات هوازي بيشتر از کار با وزنه و تمرينات HIIT است.

پيام روشن است. اگر نگران ابتلا به بيماري آلزايمر هستيد، لزومي ندارد کار با وزنه را متوقف کنيد، اما بهتر است تمرينات هوازي را نيز براي حفظ سلامت و تناسب مغز و بدن در برنامه ورزشي خود جاي دهيد.